9 клас

Урок літаратуры

Урок-роздум

(Наст. Доўнар Т. З.)

Абсталяванне:партрэт Я.Купалы, твор "Раскіданае гняздо", малюнкі вучняў да драмы.

Мэты: паглыбіць разуменне вучнямі ідэйна-эстэтычнага зместу драмы, выпрацаваць навык бачання рэальнага і філасофскага плана твора; асэнсаваць адзінства канкрэтна-гістарычнага і агульначалавечнага ў п'есе, выхоўваць любоў і павагу да творчай спадчыны класіка.

Ход урока.

І. Арганізацыйны момант.

Фармуляванне асноўнага тэзіса разважання:

"Раскіданае гняздо" - твор рэалістычны, тым не менш ён нясе на сабе прыкметныя адзнакі рамантызму і сімвалісцкай умоўнасці(запісаны на дошцы).

ІІ. Прапануецца вучням адказаць на наступныя пытанні.

1.Абапіраючыся на назіранні за развіццём канфлікту драмы, матывамі паводзінаў, адкажыце, якія рэальныя жыццёвыя з'явы адлюстраваны ў творы?

Іншымі словамі,пакажыце рэальны план драмы.

2. Як выяўляецца ў драме грамадзянская пазіцыя паэта.

ІІІ. Прааналізаваць 2-ю частку тэзіса. Для гэтага можна прапанаваць пытанні і заданні:

1. Назавіце праявы рамантызму ў драме.Аргументуйце свае меркаванні,зачытайце аднаведныя ўрыўкі з тэксту.

2. З якой мэтай, на вашу думку, Купала рамантызуе сваіх герояў? (Вобраз Незнаёмага, Зоські, Сымона.)

ІV. Зачытваецца ўрывак з драмы (Акт І , з'ява ІХ Лявон: Не трэба! Не ідзі…)

3. Маналог якога героя драмы толькі што прагучаў?

4. Што можна сказаць пра мову гэтага героя? (матафарычная, поўная глыбокага сэнсу і падтэксту)

5. Пра што гэта сведчыць? (Пра паэтычнасць яго натуры, пра глыбіню пачуццяў).

6. Чаму аўтар паказвае Лявона ў такім ракрусе? (Аўтар прыўздымае свайго героя над будзўннасцю).

V. Абмяркоўваецца 3-я частка тэзіса па наступных пытаннях:

1. Як вы разумееце паняцце "сімвал"?

2. Чаму Купала так шырока выкарыстаў сімволіку ў драме?

VІ. З адказаў вучняў:

Сонца - сімвал прыгажосці, кахання, радасці, надзеі на светлую будучыню.

Крыж - сімвал чалавечага лёсу.

Сякера - сімвал сілы, якая і будуе і разбурае.

Торбачкі - сімвал жабрацтва.

Агонь - сімвал гармоніі, абуджэння чалавечай душы.

VІІ. Свет Купалавых сімвалаў - гэта і свет душы аднаго чалавека і бясконцы сусвет, дзе знаходзяцца ў пастаянным змаганні дабро і зло.

1. Якія вобразы сімвалізуюць дабро і зло? (Цмок - сімвал сусветнага зла; Старац - сімвал дабра і мудрасці.)

2. Што, на вашу думку, сімвалізуе вобраз Марылі? (Нязломны дух народа, трываласць, жыццядзейнасць).

3. Які філасофскі сэнс заключаецца ў факце смерці Лявона? (Сімвал крушэння старых поглядаў, канец пасіўнага этапу ў жыцці селяніна).

4. Вызначым сэнс, які ўклаў Я. Купала ў назву свайго твора. (Паведамленне 1 вучня. Прысутныя слухаюць інфармацыю, дапаўняюць сваімі разважаннямі).

VІІІ. Разважаннт вучняў па нпступных пытаннях:

1. Чым сугучна з нашым часам драма "Раскіданае гняздо"?

2. Што не губляе ў гэтым творы сваўго значэння, і чым ён можа духоўна ўзбагаціць нас?

ІХ. Заключнае і абагульнальнае слова настаўніка.